Ile gruntów otrzymał Kościół katolicki od państwa? Fakty i liczby

Kościół katolicki w Polsce stał się właścicielem blisko 150 tysięcy hektarów gruntów rolnych przekazanych przez państwo, co stanowi jeden z najważniejszych elementów współczesnych relacji majątkowych między instytucją a państwem. Przekazanie tak rozległych obszarów ziemi odbyło się na dwóch podstawach prawnych: art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego oraz decyzji Komisji Majątkowej, która zajmowała się zwrotem majątków po okresie PRL. Prof. UAM dr hab. Maksymilian Stanulewicz, w rozmowie z PAP, wskazał, że pierwsza z tych dróg umożliwiła przekazanie 82 tysięcy hektarów, natomiast druga – 65,5 tysiąca hektarów.

Jak się okazuje, ta dwutorowa forma przekazania gruntów nie jest jedynie formalnością prawną, lecz odzwierciedleniem złożonych uwarunkowań historycznych i prawnych, które wciąż kształtują strukturę własności ziemi w Polsce. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala nie tylko lepiej pojąć skalę omawianego procesu, ale także jego konsekwencje dla rynku nieruchomości rolnych oraz społeczeństwa. W dalszej części artykułu przyjrzymy się bliżej liczbom, podstawom prawnym przekazań oraz ich wpływowi na rynek i debatę publiczną.

Skala przekazania gruntów Kościołowi katolickiemu – liczby i fakty

Na początek warto dokładnie prześledzić, jak wygląda liczbowo kwestia przekazania gruntów rolnych Kościołowi katolickiemu przez państwo. Z informacji udzielonych przez prof. UAM dr hab. Maksymiliana Stanulewicza wynika, że łączna powierzchnia przekazanych terenów wynosi blisko 150 tysięcy hektarów. To imponująca wielkość, która plasuje Kościół w gronie znaczących właścicieli ziem rolnych w Polsce.

Z tej sumy aż 82 tysiące hektarów zostało przekazanych na podstawie art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Ten przepis stanowi prawne narzędzie umożliwiające państwu przekazywanie nieruchomości Kościołowi. Drugą część, czyli około 65,5 tysiąca hektarów, pozyskano dzięki decyzjom Komisji Majątkowej, która rozpatrywała zwroty majątków utraconych przez Kościół w wyniku nacjonalizacji i innych zmian własnościowych w czasach PRL.

Ta dwutorowa strategia przekazywania ziemi jest efektem długotrwałych i skomplikowanych procesów restytucji i rekompensaty majątkowej, które wciąż odgrywają ważną rolę w relacjach pomiędzy Kościołem a państwem. Dane te pochodzą z wypowiedzi eksperta, co nadaje im wiarygodność i aktualność.

Podstawy prawne przekazania gruntów – art. 70a i Komisja Majątkowa

Aby zrozumieć, jak doszło do przekazania tak znacznych obszarów gruntów, warto przyjrzeć się podstawom prawnym tego procesu. Art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego reguluje zasady, na jakich państwo może przekazywać nieruchomości Kościołowi katolickiemu. Przepis ten jest fundamentem prawnym dla przekazania 82 tysięcy hektarów gruntów rolnych i wynika z potrzeby uregulowania stosunków majątkowych powstałych po transformacji ustrojowej.

Z kolei Komisja Majątkowa pełniła funkcję organu odpowiedzialnego za zwrot majątków Kościołowi katolickiemu, które zostały przejęte przez państwo w okresie PRL, głównie w efekcie nacjonalizacji i innych zmian własnościowych. Decyzje tej komisji skutkowały przekazaniem kolejnych 65,5 tysiąca hektarów gruntów, co pozwoliło na częściowe zrekompensowanie strat Kościoła i uporządkowanie kwestii własnościowych.

Znajomość tych mechanizmów jest niezwykle ważna dla zrozumienia obecnej struktury własności gruntów rolnych w Polsce. To dzięki nim możliwe było uregulowanie spraw majątkowych, które przez dekady pozostawały w zawieszeniu, a które mają realny wpływ na dzisiejszy rynek nieruchomości rolnych.

Znaczenie przekazania gruntów dla rynku nieruchomości rolnych i społeczeństwa

Przekazanie tak dużej powierzchni gruntów podmiotowi, jakim jest Kościół katolicki, nie pozostaje bez wpływu na rynek nieruchomości rolnych w Polsce. Obszar około 150 tysięcy hektarów stanowi znaczącą część dostępnej ziemi, co ma bezpośrednie przełożenie na dostępność gruntów dla rolników oraz inwestorów zainteresowanych rozwojem działalności rolniczej.

W efekcie może to wpływać na ceny ziemi – ograniczona podaż i duża koncentracja własności mogą prowadzić do wzrostu wartości nieruchomości rolnych. Z kolei struktura własności ulega zmianom, co rodzi pytania o równowagę między interesami prywatnymi, instytucjonalnymi a społecznymi.

Temat ten jest także gorąco dyskutowany w przestrzeni publicznej i prawnej, gdzie pojawiają się różnorodne opinie na temat roli Kościoła w gospodarce nieruchomościami. Wątpliwości dotyczą m.in. transparentności procesów przekazań, wpływu na lokalne społeczności oraz konsekwencji dla polityki rolnej państwa.

Jak podaje portal farmer.pl, te dane są aktualne na dzień 27 września 2025 roku i stanowią ważny punkt odniesienia dla dalszych analiz rynku nieruchomości rolnych w Polsce. Ich dogłębna analiza pozwoli nie tylko lepiej zrozumieć obecne trendy, ale także przewidzieć kierunki rozwoju całego sektora.

—

Przekazanie Kościołowi katolickiemu niemal 150 tysięcy hektarów ziemi rolnej to skomplikowana sprawa, która łączy w sobie historię, prawo i ekonomię. To nie tylko zmiana właściciela – ma realny wpływ na rynek, społeczeństwo i kształt polskiego rolnictwa. Warto uważnie obserwować, jak potoczą się dalsze losy tych gruntów, by lepiej zrozumieć, jak zmienia się nasz rynek nieruchomości rolnych.